DÜŞÜNCELER, DUYGULAR VE TEPKİLER ARASINDAKİ BAĞ

Bir olay yaşadığımızda, çoğu zaman bu duruma otomatik olarak düşünceler eşlik eder. Farkında olmasak da bu düşünceler, yaşadığımız olayla ilgili hissettiğimiz duyguları ve verdiğimiz tepkileri doğrudan etkileyebilir.

Tam olarak bu noktada birbirini karşılıklı olarak etkileyen bir ilişkiden söz etmek mümkündür: düşüncelerimiz ile duygularımız ve davranışlarımız arasındaki görünmez bağ. Zamanla bu etkileşim, benzer durumlarda benzer tepkilerin ortaya çıkmasına neden olabilir. Örneğin bizim için tehdit olarak algılanan bir olay yaşadığımızda bu olay ile baş edemeyeceğimiz düşüncesine kapılabiliriz. Bu düşünce sonrasında kaygı hissinin ve bazı durumlarda kaçınma davranışının da nedeni olmaktadır.

Bilişsel Davranışçı Terapide, düşünceler, duygular ve davranışlar arasındaki bu etkileşim birlikte ele alınır. Amaç, bu ilişkilerin fark edilmesi, kişinin kendisi için daha sağlıklı ve işlevsel alternatifler geliştirebilmesine alan açmasıdır.

BDT SÜRECİ NASIL İLERLER?

Bilişsel Davranışçı Terapide süreç daha belirgin olsa da kişiden kişiye göre değişiklikler gösterebileceği unutulmamalıdır. Bu nedenle ilerleyiş kişiden kişiye farklılık gösterebilir. Genel hatlarıyla BDT sürecini şu şekilde özetlemek mümkündür:

Hedef Belirleme ve Değerlendirme: Tanışma seanslarını da içeren bu aşamada terapi sürecinden beklentiler netleştirilir. Duygu, düşünce ve davranış arasındaki ilişkileri belirlenir. Hangi alanlarda değişim hedeflendiği netleştirilir.

BDT Teknikleri ile Çalışma: Bu aşamada, otomatik düşünceler ve kişinin hayatında ne zaman ortaya çıktıkları belirlenir. Bu düşüncelerin ilişkide oldukları duygular ve davranışlar anlaşılır. Bu aşamada çeşitli bilişsel ve davranışsal tekniklerden yararlanılarak, daha işlevsel ve dengeli alternatifler geliştirilmesi hedeflenir.

İzleme : Terapi süreci boyunca ilerleme düzenli olarak gözden geçirilir. Gelinen durumlara göre terapi yeniden şekillendirilebilir. İş birliği önemlidir. Gelinen durum ve ilerleme yöntemi terapist ve danışan ile ihtiyaçlar kapsamında esnek şekilde ele alınır.

BDT NE ZAMAN TERCİH EDİLEBİLİR?

BDT genellikle bir olay üzerindeki duygu, düşünce ve davranışlarımız arasındaki ilişkilerle ilerlemektedir. Bu nedenle özellikle belirgin bir problem ortaya çıktığında, durum ile ilgili başa çıkma stratejileri yetersiz kaldığında BDT tercih edilebilmektedir. Genel anlamda BDT’nin çalışma alanları ise aşağıdaki gibidir:

• Depresif belirtiler

• Kaygı ve stresle ilişkili zorlanmalar

• Obsesif düşünceler ve zorlayıcı davranışlar (OKB)

• Fobiler

• Öfke kontrolüyle ilgili güçlükler

• Bağımlılık davranışları

• Yeme ile ilişkili sorunlar

• İlişkisel problemler

• Uyku problemleri

• Travmatik yaşantılar sonrası ortaya çıkan belirtiler

• Panik ataklar

• Dikkat ve odaklanma güçlükleri

• Dürtü kontrolüyle ilgili zorlanmalar

• Duygusal dalgalanmalarla seyreden süreçler

NEDEN BDT TERCİH ETMELİYİM?

• Bilimsel temellere dayanır.
  Bilişsel Davranışçı Terapi, etkinliği araştırmalarla desteklenmiş bir terapi ekolüdür.

• Birçok alanda etkili biçimde kullanılmaktadır.
  Depresyon, kaygı bozuklukları, obsesif düşünceler ve zorlayıcı davranışlar (OKB), yeme ile ilişkili sorunlar ve travmatik yaşantılar sonrası ortaya çıkan belirtiler gibi birçok alanda sıklıkla tercih edilmektedir.

• Kısa süreli ve yapılandırılmış bir yaklaşımdır.
  BDT, Kısa süreli ve yapılandırılmış bir tedavi yöntemidir. Mevcut zorlanmalar üzerinden ilerleyerek hızlı ve etkiler çözümler bulunabilmesini sağlar.

• Kalıcı beceriler kazandırmayı amaçlar.
  Bireylerin düşünce ve davranış kalıplarını fark edebilmelerini ve bu kalıplar üzerinde değişiklikler yapabilmelerini sağlar. Bireyler zorluklarla kendilerinin nasıl başa çıkabileceğini öğrenirler. Elde edilen yeni yöntemler kişilerin hayatları boyunca kullanabilecekleri becerilerdir.

BİLİŞSEL DAVRANIŞÇI TERAPİ NEDİR?

Bilişsel Davranışçı Terapi (BDT), yaşanan olaylardan çok bu olayların kişilerde yarattığı duygu, düşünce ve davranış kalıplarına, yani bireyin bilişsel sistemlerine odaklanan bir terapi yöntemidir.

Bilimsel temellere dayanan bu yaklaşımın temel amacı; bireylerin yaşadıkları durumları fark edebilmeleri, kendi düşünce kalıplarını anlamlandırabilmeleri ve bu düşüncelerin davranışlarını nasıl etkilediğini görebilmeleridir. Bu farkındalık sayesinde kişi, kendisi için daha işlevsel ve sağlıklı alternatifler geliştirmeye başlayabilir.

BDT, terapist ve danışanın iş birliği içinde ilerlediği, genellikle kısa süreli bir terapi yaklaşımıdır.

SIK SORULAN SORULAR

BDT kaç seans sürmektedir?

BDT genellikle kısa süreli ve yapılandırılmış bir tedavi yöntemidir. 12-20 seans arasında sürebileceği söylense de sürecin kişiden kişiye değişiklik gösterebileceği unutulmamalıdır. Süre sürecin başında değerlendirilir, sonrasında ihtiyaçlara göre yeniden şekillendirilebilir.

BDT de ödev verilir mi?

BDT sürecinde bireylere hafta içerisinde de uygulayabilecekleri çalışmalar önerilir. Bu çalışmalar terapide konuşulan konuların gündelik hayatta denenmesini sağlayan pratiklerdir. Çalışmalar kişiden kişiye farklılık göstermektedir.

Hızlı sonuç alabilir miyim?

BDT hedef odaklı bir yöntemdir. Yapılandırılmış bir yöntem de olması nedeniyle bazı kişilerde kısa sürede değişimler görülebilmektedir. Fakat sürecin her birey için farklı olduğu unutulmamalıdır.

BDT online olarak uygulanabilir mi?

Evet, BDT online olarak da uygulanabilen bir terapi ekolüdür. Online terapiler de yüz yüze terapiler ile benzer şekilde ilerlemektedir.